Thiết kế nhà ở hiện đại, hệ thống chiếu sáng trong nhà không còn đơn thuần là “thắp sáng để nhìn rõ”, mà đã trở thành một phần quan trọng quyết định chất lượng sống, thẩm mỹ không gian và sức khỏe thị giác của người sử dụng
Một hệ thống chiếu sáng được thiết kế đúng chuẩn không chỉ giúp tiết kiệm điện, tăng tuổi thọ thiết bị mà còn tạo cảm xúc tích cực, sự thư giãn và tiện nghi trong sinh hoạt hàng ngày.
Vai trò của hệ thống chiếu sáng trong nhà ở hiện đại
Hệ thống chiếu sáng trong nhà đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cảm xúc, thẩm mỹ và chất lượng sống của con người. Một hệ thống chiếu sáng được thiết kế khoa học có thể giúp không gian trở nên rộng rãi hơn, ấm cúng hơn, đồng thời hỗ trợ thị giác và bảo vệ sức khỏe lâu dài
Từ góc nhìn kỹ thuật, ánh sáng là sự kết hợp giữa khoa học quang học, công nghệ điện và nghệ thuật không gian. Việc thiết kế chiếu sáng nhà ở cần dựa trên cả tiêu chuẩn kỹ thuật lẫn nhu cầu sử dụng thực tế của từng gia đình.
>> Xem thêm bài viết về 5 nguyên tắc ngầm trong hệ thống chiếu sáng nhà ở TẠI ĐÂY
Tổng quan về thiết kế chiếu sáng trong nhà
Khái niệm thiết kế chiếu sáng trong nhà
Thiết kế chiếu sáng trong nhà là quá trình nghiên cứu, bố trí và lựa chọn thiết bị chiếu sáng sao cho đảm bảo:
- Đủ độ sáng cho sinh hoạt
- Tiết kiệm năng lượng
- Đảm bảo an toàn điện
- Tăng tính thẩm mỹ
- Tạo trải nghiệm sử dụng dễ chịu
Khác với cách lắp đèn theo cảm tính, thiết kế chiếu sáng chuyên nghiệp dựa trên các nguyên tắc về quang thông, độ rọi, nhiệt độ màu, chỉ số hoàn màu và sự phân bổ ánh sáng trong không gian.
Mô hình ánh sáng đa lớp
Trong thực tế thi công, một hệ thống chiếu sáng trong nhà đạt chuẩn luôn được xây dựng theo mô hình đa lớp. Đây là nguyên tắc nền tảng trong thiết kế chiếu sáng hiện đại.
- Ánh sáng tổng thể (Ambient Lighting): Cung cấp ánh sáng nền cho toàn bộ không gian
- Ánh sáng chức năng (Task Lighting): Phục vụ các hoạt động cụ thể như đọc sách, làm việc
- Ánh sáng điểm nhấn, trang trí (Accent Lighting): Tạo điểm nhấn cho tranh ảnh, kệ trang trí, kiến trúc nội thất
Một thiết kế tốt không để các lớp ánh sáng hoạt động rời rạc, mà phải phối hợp như một hệ thống thống nhất, hỗ trợ lẫn nhau và tạo nên chiều sâu không gian.
Sự tương tác giữa ánh sáng và vật liệu
Hiệu quả chiếu sáng không chỉ phụ thuộc vào đèn mà còn phụ thuộc rất lớn vào vật liệu hoàn thiện. Tường sáng màu, trần phản xạ tốt sẽ giúp tiết kiệm đáng kể công suất chiếu sáng. Ngược lại, các vật liệu sẫm màu, gỗ tối, đá nhám sẽ hấp thụ ánh sáng mạnh, buộc hệ thống phải bù quang thông.
Ngoài ra, các bề mặt bóng như đá marble, kính, kim loại nếu bố trí đèn sai gốc rất dễ gây lóa. Vì vậy, trong thiết kế chuyên sâu, kỹ sư chiếu sáng luôn phải làm việc chặt chẽ với kiến trúc sư hay nội thất ngay từ đầu
Tiêu chuẩn thiết kế chiếu sáng trong nhà
Tầm quan trọng của tiêu chuẩn kỹ thuật
Trong thiết kế chuyên nghiệp, việc tuân thủ tiêu chuẩn thiết kế chiếu sáng trong nhà là yếu tố bắt buộc để đảm bảo an toàn và hiệu qua sử dụng lâu dài. Các tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên nghiên cứu về thị giác và môi trường sống.
- Tại Việt Nam, một số tiêu chuẩn thường được tham khảo gồm:
- TCVN 7114-1:2008 (ISO 8995-1)
- Quy chuẩn chiếu sáng công trình xây dựng
- Tiêu chuẩn IEC về thiết bị điện
Nhiệt độ màu và chỉ số hoàn màu
Nhiệt độ màu và CRI ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc và khả năng nhận diện màu sắc. Ánh sáng ấm phù hợp cho nghỉ ngơi, ánh sáng trung tính cho sinh hoạt, ánh sáng trắng cho làm việc.
Nhiệt độ màu:
- 2700 – 3000K: Ánh sáng vàng ấm
- 4000K: Ánh sáng trung tính
- 6000 – 6500K: Ánh sáng trắng
CRI càng cao thì màu sắc càng trung thực, càng ít gây mệt não khi sử dụng lâu dài
Chỉ số hoàn màu:
- CRI > 80 phù hợp cho nhà ở
- CRI > 90 cho không gian cao cấp
Độ rọi, độ chói và sự đồng đều
Trong thực tế, nhiều người chỉ quan tâm đến độ rọi (Lux). Tuy nhiên, với người làm chuyên môn, Lux chỉ là một phần nhỏ của bài toán.
Độ chói, hệ số đồng đều và chỉ số chống lóa UGR mới là những yếu tố quyết định cảm giác dễ chịu khi sử dụng. Một không gian sáng vừa đủ, phân bố đồng đều và không gây chói trong vùng nhìn chính.
Tính toán chiếu sáng trong nhà
Vì sao cần tính toán chiếu sáng?
Rất nhiều công trình dân dụng hiện nay vẫn lắp đèn theo kinh nghiệm truyền miệng hoặc cảm tính. Phòng rộng thì lắp nhiều đèn, phòng nhỏ thì lắp ít đèn, gần như không có bước tính toán cụ thể. Cách làm này có thể tạm chấp nhận trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ gây:
- Lãng phí điện năng
- Không đồng đều ánh sáng
- Dễ gây chói
- Tăng chi phí đầu tư
Trong khi đó, tính toán chiếu sáng trong nhà giúp kỹ sư xác định được chính xác số lượng và công suất đèn cần thiết
Công thức tính độ rọi cơ bản
E = (Φ × N × UF × MF) / A
Trong đó:
E: Độ rọi (Lux)
Φ: Quang thông đèn (Lumen)
N: Số lượng đèn
UF: Hệ số sử dụng
MF: Hệ số suy giảm
A: Diện tích phòng (m²)
Ứng dụng phần mềm tính toán
Hiện nay, các phần mềm như Dialux, Relux, AGi32 được sử dụng rộng rãi để mô phỏng hệ thống chiếu sáng trong nhà. Với các phần mềm này:
- Mô phỏng phân bố ánh sáng 3D
- Kiểm tra độ rọi thực tế
- Tối ưu vị trí lắp đặt
- Giảm sai số thiết kế
Trải nghiệm người dùng trong hệ thống chiếu sáng trong nhà
Một hệ thống chiếu sáng tốt là hệ thống mà người dùng gần như không để ý đến sự tồn tại của nó. Họ chỉ cảm thấy không gian dễ chịu, thuận tiện và tự nhiên trong sinh hoạt.
Trải nghiệm này được tạo nên từ vị trí công tắc, kịch bản chiếu sáng, cách phân vùng điều khiển và khả năng mở rộng tương lai. Đây chính là điểm khác biệt giữa công trình trung bình và công trình được thiết kế bài bản
Thông tin liên hệ
LEDEE
Dịch vụ một điểm đến toàn diện về chiếu sáng kiến trúc dân dụng & chuyên dụng
Địa chỉ: Số 2, Ngõ Châu Long, Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình, Hà Nội
Hotline: 0904.688.955
Fanpage: Ledee Lighting
Hệ thống chiếu sáng trong nhà không đơn thuần là tập hợp các thiết bị phát sáng, mà còn là một hệ thống kỹ thuật – thẩm mỹ – trải nghiệm gắn liền với đời sống con người
Một thiết kế chiếu sáng chuyên sâu sẽ đồng hành cùng gia chủ trong suốt quá trình sử dụng, bảo vệ thị giác, tiết kiệm năng lượng và nâng cao giá trị không gian sống>
Đó chính là giá trị cốt lõi của thiết kế chiếu sáng chuyên nghiệp
